Inhoudstafel

Wat is VGV ?

Het gebeurt ginder…en in België

Wat zijn de gevolgen voor de gezondheid

De VGV zijn een ernstige schending op de Mensenrechten

 

Wat is « VGV » ? 

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) definieert vrouwelijke genitale verminking (VGV) als  "alle ingrepen die leiden tot een gedeeltelijke of volledige verwijdering van de externe genitaliën van de vrouw en/of elke verwonding van de vrouwelijke geslachtsorganen toegebracht om niet-medische redenen.” (WHO (2008), Eliminating female genital mutilation, An interagency statement - OHCHR, UNAIDS, UNDP, UNECA, UNESCO, UNFPA, UNHCR, UNICEF, UNIFEM, WHO).

De vrouwenbesnijdenis (het meer algemene begrip) wordt meestal toegepast, in landen met prevalentie van VGV, op meisjes tussen vier en twaalf jaar oud . Een vrouw kan echter meermaals en in verschillende gradaties, op eender welke leeftijd worden besneden, als een strafmaatregel of voor elk ander motief (ter voorbereiding van het huwelijk bijvoorbeeld, of na een bevalling).

De WHO onderscheidt de VGV in vier categorieën :

  • « Clitoridectomie » (type 1) is de volledige of gedeeltelijke verwijdering van de voorhuid van de clitoris en/of van de clitoris;

  • « Besnijdenis » (type 2) omvat de gedeeltelijke of volledige verwijdering van de clitoris en van de kleine schaamlippen, met of zonder de verwijdering van de grote schaamlippen;

  • « Infibulatie » (type 3) bestaat uit het dichtnaaien van de vaginale opening om deze te versmallen, met de bedekking van de kleine en/of de grote schaamlippen;

  • Elke andere ingreep op het genitaal orgaan voor niet-therapeutische doeleinden (type 4 = doorsnijden, aanprikken, verbranden, inkerven, etc…).

De VGV worden soms uitgevoerd voor esthetische redenen, voor hygiënische redenen (reinheid) of omdat het de vruchtbaarheid zou bevorderen.

De bestendiging van deze praktijk is vooral het gevolg van een sterk verankerde traditie. De ouders zijn zich vaak niet bewust van de gevaren van VGV voor hun kinderen, en beschouwen deze praktijk als noodzakelijk omwille van de traditie of om hun dochter tegen sociale uitsluiting te beschermen. In bepaalde regio’s wordt een intacte vrouw door de gemeenschap als vuil en onrein beschouwd en zal ze hierdoor mogelijk een echtgenoot vinden.

De VGV is een duidelijke weerspiegeling van een sociale wil tot controle van de seksualiteit en de autonomie van de vrouw.

In bepaalde gebieden wordt de traditie toegepast omwille van religieuze redenen. Nochtans wordt deze praktijk door geen enkel geloof voorgeschreven. De praktijk bestond reeds voor de opkomst van de islam en elk ander monotheïstisch geloof.

 

Het gebeurt ginder,…

Meer dan 200 miljoen vrouwen en meisjes ter wereld hebben een vorm van vrouwelijke genitalie verminking ondergaan ( UNICEF, 2016)en elk jaar worden er opnieuw 3 miljoen meisjes slachtoffer van.

De praktijk van VGV komt voor in een dertigtal Afrikaanse landen, gaande van Senegal tot Somalië, in Guinee, Mali, Burkina Faso, Tsjaad, Soedan, Ethiopië, … maar ook in Egypte. VGV wordt eveneens uitgevoerd in bepaalde gebieden van Azië (zoals Indonesië, India en Maleisië), en in mindere mate bij bepaalde bevolkingsgroepen in het Midden-Oosten (zoals Koerden in het noorden van Irak, Israël) en in Latijns-Amerika (Colombia, Peru).

Het type van de genitale verminking en de leeftijd waarop de VGV wordt uitgevoerd verschillen in functie van de etnische groep waartoe het meisje of vrouw behoort en de sociaal-politieke omstandigheden van het land.

carte nl

 … en in België

In een context van globalisering strekt de praktijk van VGV zich uit tot in het hart van de immigratielanden. Ongeveer 5% van de slachtoffers verblijft in immigratielanden in het Noorden (West-Europa, Noord-Amerika en Oceanië), wat neer komt op meer dan 6,5 miljoen verminkte vrouwen en meisjes.

Het aantal vrouwen en meisjes dat slachtoffer is van VGV en in Europa woont, wordt in een rapport van het Europees Parlement geschat op 500 000. Bovendien zouden er per jaar zo'n 180 000 meisjes en vrouwen het risico om besneden te worden ('Report on combating FGM in the EU', 16 februari 2009).

carte2Ook België wordt getroffen door deze problematiek. Een recente studie in opdracht van de FOD Volksgezondheid schat dat 13 112 vrouwen en meisjes in België zeer waarschijnlijk besneden zijn en dat zo'n 4 084 meisjes het risico lopen te worden besneden. Het Vlaams Gewest heeft de hoogste cijfers van meisjes of vrouwen die reeds besneden zijn of het risico lopen te worden besneden (6 761), gevolgd door het Brussel Hoofdstedelijk Gewest (5 831) en het Waals Gewest (3 303) (Dubourg D. et Richard F., 'Studie over de prevalentie van en het risico op vrouwelijke genitale verminking in België', Brussel, februari 2014).

Een ander onderzoek, waarbij Vlaamse en Franstalige gynaecologen werden bevraagd, heeft uitgewezen dat gynaecologen worden benaderd met het verzoek van een ouder om hun dochter te besnijden (Leye E., Ysebaert I., Deblonde J., Claes, P.n Vermeulen G., Jacquemyn, Y., & Temmeeman M., 'Female Genital Mutilation, : Knowledge , attitudes and practices of Flemish gynaecologists', The European Journal of Contraception & Reproductive Health Care, 13:2, 182-190, 2008).

Meisjes die in België wonen en waarvan de ouders afkomstig zijn uit een land waar VGV in hoge mate voorkomt, zijn in België niet noodzakelijk beschermd tegen een besnijdenis. Er kan een risico op besnijdenis bestaan, bijvoorbeeld tijdens een reis naar het herkomstland (of buurland hiervan).

In België zijn VGV verboden. Elke persoon die om het even welke vorm van vrouwelijke genitale verminking heeft uitvoerd, vergemakkelijkt of bevorderd, en zich op het Belgisch grondgebied bevindt, is strafbaar, ook indien de verminking in het buitenland werd uitgevoerd (artikel 409 Strafwetboek en artikel 10ter van het Wetboek Strafvordering).

 

Wat zijn de gevolgen voor de gezondheid ?

Vrouwelijke genitale verminking kan aanzienlijke gevolgen hebben op de fysieke, mentale en seksuele gezondheid van vrouwen en meisjes, zowel op korte als langere termijn.

Besnijdenissen worden hoofdzakelijk uitgevoerd in weinig hygiënische omstandigheden, door traditionele besnijdsters die geen of een beperkte medische training hebben gehad, zonder medisch hulpmateriaal en zonder enige vorm van verdoving, wat onder andere een grote impact heeft de pijn, het trauma en de overdracht van ziektes. Er kunnen onmiddellijke complicaties op de fysieke gezondheid optreden (hevige pijn, shock, bloedingen met mogelijk de dood tot gevolg, bloedvergiftiging, letsels aan naburige organen, breuken, etc.), maar ook complicaties op langere termijn (zoals urinaire-, genitale- en pelvisinfecties, onvruchtbaarheid, chronische pijn, pijn bij het menstrueren, cysten, moeilijkheden bij de bevalling en dood van de fœtus, …). Bovendien loopt een besneden vrouw het risico op pijn tijdens seksuele betrekkingen alsook op het verlies van seksueel genot. VGV kan bovendien leiden tot psychologische problemen zoals angststoornissen, neurose, depressie of posttraumatische stress.

Wanneer een vrouw is geinfibuleerd, wordt zij blootgesteld aan veelvuldig seksueel geweld in haar leven, aangezien zij achtereenvolgens gedesinfibuleerd en gereinfibuleerd kan worden (ten gevolge van seksuele betrekkingen of een bevalling).

U vindt hieromtrent meer informatie op de website van Gams http://www.gams.be

 

De VGV zijn een ernstige schending op de Mensenrechten

De internationale gemeenschap erkend vrouwelijke genitale verminking als een ernstige schending van de mensenrechten. Deze praktijk ontneemt vrouwen en hun kinderen het recht :

  • op fysieke en mentale integriteit,
  • op de maximale gezondheidsstandaard,
  • om niet te worden onderworpen aan geweld of discriminatie op grond van het geslacht,
  • om niet gefolterd te worden en om geen wrede, onmenselijke en vernederende behandelingen te ondergaan,
  • te leven of in bepaalde gevallen, het recht op leven.

Nochtans hebben de Staten verschillende internationale en regionale instrumenten ondertekend om deze rechten te beschermen en dergelijke praktijken te verbieden.

Naast de fundamentele teksten zoals de Universele verklaringen van de rechten van de mens, het Internationaal verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten van 1948, het Internationaal verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten van 1966 en het Europees verdrag voor de bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, zijn er andere teksten aangenomen die vrouwelijke genitale verminking veroordelen. Het betreft o.a. het Verdrag inzake de uitbanning van elke vorm van discriminatie ten aanzien van vrouwen van 1979, het Verdrag van de Verenigde Naties tegen foltering en andere straffen of wrede, onmenselijke en vernederende behandelingen van 1984 en het Internationaal verdrag voor de Rechten van het Kind van 1989.

De Afrikaanse landen, lidstaten van de Afrikaanse Unie (AU), hebben tevens maatregelen aangenomen met het oog op het bevorderen en het verzekeren van het respect voor de rechten van Afrikaanse vrouwen. Het Protocol over de Vrouwenrechten in Afrika (Protocol van Maputo) aangenomen door de AU op 11 juli 2003 voorziet expliciet dat « States Parties shall prohibit and condemn all forms of harmful practices which negatively affect the human rights of women and which are contrary to recognised international standards. Parties shall take all necessary legislative and other measures to eliminate such practices, including: prohibition, through legislative measures backed by sanctions, of all forms of female genital mutilation” (artikel 5).

In het asielrechten dient VGV, volgens de Guidelines van het UNHCR inzake internationale bescherming, te worden beschouwd als een daad van vervolging op grond van het geslacht in de zin van de Conventie van Genève. Een vrouw die het risico loopt op een dergelijke behandeling in haar land van herkomst en wanneer de autoriteiten haar geen bescherming kunnen bieden, kan zij asiel vragen in een staat partij van de Conventie.

De Speciale VN-Rapporteur inzake geweld tegen vrouwen heeft duidelijk bevestigd dat VGV vergelijkbaar zijn aan foltering. De Speciale VN-Rapporteur inzake foltering of andere straffen of wrede, onmenselijke of vernederende behandeling heeft niettemin in zijn rapport van 2008 verduidelijkt dat VGV ‘vergelijkbaar zijn met foltering wanneer de Staten niet diligent reageren’.

Ondanks de inspanningen die door bepaalde landen worden ondernomen om VGV te verbannen, wordt deze praktijk in vele Staten verdergezet. De aangenomen maatregen zijn vaak niet efficiënt en erg weinig vrouwen die besnijden of de opdrachtgevers ervan worden strafrechtelijk vervolgd. Het grootste obstakel in het efficiënt vechten tegen genitale verminking, dat in bepaalde landen nochtans als misdrijf wordt erkend, is dat deze praktijk in bepaalde gemeenschappen sterk verankerd is. In deze context zijn de statelijke autoriteiten soms terughoudend zijn of in de onmogelijkheid verkeren om deze praktijk te onderdrukken.